Welke vorm silicium neemt je lichaam echt op?

Geschreven door het SiWell content-team

Welke vorm silicium neemt je lichaam echt op?

Je lichaam neemt silicium op als orthokiezelzuur (OSA), de kleine, opgeloste vorm die in de dunne darm door de darmwand kan. Andere vormen, zoals de grotere deeltjes in sommige kiezelzuur-, bamboe-, brandnetel- of heermoessupplementen, moeten eerst worden afgebroken of worden maar deels opgenomen, en dat verklaart waarom twee supplementen met "evenveel silicium" op het etiket toch heel verschillend uitpakken.

In dit stuk zetten we de vormen eerlijk naast elkaar: wat ze zijn, wat de wetenschap zegt over de opname, en waar je op let als je een siliciumsupplement kiest. Geen wonderverhalen, wel wat er feitelijk bekend is.

Wat silicium is, en waarom de vorm telt

Silicium is een mineraal dat van nature in planten, granen en drinkwater zit. In voeding komt het vooral voor als orthokiezelzuur, en juist die vorm neemt je lichaam op (EFSA, 2018). Een volwassene in Nederland krijgt naar schatting 20 tot 50 mg silicium per dag binnen uit voeding.

Bij supplementen is niet de hoeveelheid op het etiket het hele verhaal, maar de vorm waarin het silicium zit. Silicium kan namelijk klonteren tot grotere ketens (polymeriseren). Hoe groter en vaster het deeltje, hoe minder je darm ermee kan. Onderzoek dat verschillende bronnen naast elkaar legde, zag precies dat: opgelost, klein silicium wordt goed opgenomen, sterk gepolymeriseerd of vast silicium juist steeds minder (Sripanyakorn e.a., 2009).

De vormen op een rij

Een overzicht van de vormen die je op etiketten tegenkomt, en wat er over de opname bekend is. De opname-inschattingen komen uit de literatuur onderaan, niet van ons.

De rode draad: een hoog getal op de verpakking zegt weinig als het silicium in een vorm zit die je darm nauwelijks kan gebruiken. Een lager getal in een goed opneembare vorm kan in de praktijk meer betekenen. Dat is ook waarom siliciumsupplementen zo uiteenlopen in dosering, van een paar milligram tot meer dan honderd.

Elke vorm kort toegelicht

Orthokiezelzuur (OSA). Dit is de vorm waarin silicium van nature in voeding en drinkwater zit, en de vorm die je lichaam opneemt. Het molecuul is klein en opgelost, wordt vooral in de dunne darm opgenomen en daarna weer via de urine uitgescheiden. Van wat je binnenkrijgt wordt bij volwassenen ongeveer de helft opgenomen (Jugdaohsingh, 2002).

Choline-gestabiliseerd OSA (ch-OSA). Puur orthokiezelzuur klontert snel samen tot grotere ketens die je minder goed opneemt. Door het te stabiliseren, bijvoorbeeld met choline, blijft het klein en opneembaar. Dit is de meest onderzochte gestabiliseerde vorm in klinische studies en kom je vaak tegen in schoonheidssupplementen.

Kiezelzuur en colloïdaal silica. Hierbij zit het silicium als grotere deeltjes in een gel of vloeistof. Die moeten in de darm eerst worden afgebroken, waardoor de opname lager en wisselvalliger is.

Bamboe, brandnetel en heermoes. Plantaardige bronnen die op papier veel silicium bevatten, maar grotendeels als silica: een vaste, particulaire vorm die je lichaam beperkt opneemt. Het gehalte op het etiket is daardoor hoger dan wat er uiteindelijk wordt benut.

Siliciumdioxide (E551). Dit kom je op ingrediëntenlijsten tegen als anti-klontermiddel in tabletten en poeders, niet als een goed opneembare siliciumbron. Verwar het niet met een voedingsbron van silicium.

Waarom de opname per vorm verschilt

Het komt neer op deeltjesgrootte en oplosbaarheid. Orthokiezelzuur is klein en opgelost, en wordt vooral in het eerste deel van de dunne darm opgenomen en daarna weer via de urine uitgescheiden (EFSA, 2018). Zodra orthokiezelzuur klontert tot grotere ketens, of als silicium al als vast deeltje in het supplement zit, moet je lichaam veel meer moeite doen en blijft er minder van over dat echt wordt opgenomen. Stabilisatie (bijvoorbeeld met choline) is bedoeld om die klontering tegen te gaan, zodat het silicium klein en opneembaar blijft.

Hoe herken je de vorm op een etiket

Je hoeft geen scheikundige te zijn om te zien welke vorm je in handen hebt. Let op deze termen op de ingrediëntenlijst:

• "Orthokiezelzuur", "orthosilicic acid" of "OSA": de opgeloste, opneembare vorm.
• "Gestabiliseerd met choline" of "ch-OSA": gestabiliseerde OSA, zodat het niet klontert.
• "Silica", "siliciumdioxide" of "E551": een particulaire vorm, meestal een anti-klontermiddel en geen goed opneembare bron.
• "Bamboe-extract", "Bambusa", "heermoes", "Equisetum", "paardenstaart", "brandnetel" of "Urtica": plantaardige silica.
• "Colloïdaal silicium" of "kiezelzuurgel": grotere deeltjes in vloeistof.

Kijk ook naar het verschil tussen het extract-gewicht en het silicium (Si) dat er echt in zit. Op een pot met "500 mg bamboe-extract, 70% silica" is dat laatste getal wat telt, en zelfs daarvan neem je maar een deel op.

Waar je op let bij een siliciumsupplement

Een paar nuchtere punten, los van welk merk dan ook:

• Kijk naar de vorm, niet alleen naar het aantal milligram. "Orthokiezelzuur" of "OSA" op het etiket zegt meer over de opneembaarheid dan een hoog totaalgetal.
• Wees kritisch op grote getallen bij bamboe, brandnetel of kiezelzuur. Het siliciumgehalte kan hoog zijn terwijl de opname beperkt is.
• Druppels of tabletten maakt op zich niet uit, het gaat om de vorm van het silicium erin.
• Meer is niet beter. Boven wat je lichaam kan opnemen scheid je het simpelweg weer uit. Hoeveel silicium per dag zinvol is en waar de veilige grens ligt, leggen we uit in Hoeveel silicium per dag heb je nodig, en kan het kwaad?.

Welke vorm zit in SiWell

SiWell bevat silicium als orthokiezelzuur (OSA), de vorm waarin je lichaam silicium opneemt. Het gaat om een eigen, gepatenteerde vorm van orthokiezelzuur die het familiebedrijf in eigen beheer heeft ontwikkeld, geleverd als smaakloze druppels.

We claimen daarbij bewust niet dat SiWell "beter" of "het beste" wordt opgenomen dan een ander product, want zo'n vergelijking vraagt om een specifieke studie op ons eigen product en die maken we niet mooier dan hij is. Wat we wél feitelijk kunnen zeggen: het silicium in SiWell zit in de vorm die je lichaam herkent en opneemt.

Meer over de samenstelling lees je op de siliciumpagina, en over de combinatie met zink en seleen in Silicium, zink en seleen: waarom deze combinatie.

Een voedingssupplement is een aanvulling op een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl, geen vervanging daarvan. Houd de aanbevolen dagelijkse dosering aan en overschrijd die niet.

Veelgestelde vragen

Wat is de best opneembare vorm van silicium? Silicium wordt opgenomen als orthokiezelzuur (OSA). Gestabiliseerd orthokiezelzuur, bijvoorbeeld met choline, is de meest onderzochte goed opneembare vorm. Grotere deeltjes zoals in kiezelzuur, bamboe, brandnetel of heermoes worden minder goed opgenomen.

Zijn bamboe, brandnetel of heermoes goede siliciumbronnen? Het zijn alle drie plantaardige bronnen die rijk zijn aan silica, maar dat silicium zit er grotendeels als plantaardige, particulaire vorm in die je lichaam beperkt opneemt. Het gehalte op het etiket is dus hoger dan wat er uiteindelijk wordt benut. Hoge opnamepercentages op de verpakking komen bovendien vaak van de verkoper zelf en niet uit onafhankelijk onderzoek.

Neemt je lichaam silicium uit druppels beter op dan uit tabletten? Het gaat niet om druppels versus tabletten, maar om de vorm van het silicium. Zit het als orthokiezelzuur in het product, dan is het opneembaar, ongeacht of het een druppel of een tablet is.

Hoeveel silicium neemt je lichaam op? Van orthokiezelzuur wordt bij volwassenen ongeveer de helft opgenomen (Jugdaohsingh, 2002). Wat je niet opneemt, scheid je via de urine weer uit.

Wat is het verschil tussen silica en silicium? Silicium is het mineraal zelf. Silica (siliciumdioxide) is silicium gebonden aan zuurstof in een vaste, particulaire vorm. Je lichaam neemt silicium op als opgelost orthokiezelzuur, niet als vaste silica, en dat is waarom de vorm zoveel uitmaakt.

Wat betekent gestabiliseerd orthokiezelzuur? Puur orthokiezelzuur klontert snel samen tot grotere ketens die minder goed opneembaar zijn. Door het te stabiliseren, bijvoorbeeld met choline, blijft het klein en opneembaar in de darm.

Is silicium uit voeding en water genoeg? Voor veel mensen levert een gevarieerd voedingspatroon met volkoren granen, groente en (kraan)water dagelijks silicium. Een supplement is een aanvulling daarop, geen vervanging.

Bronnen

• EFSA (2018). Safety of orthosilicic acid-vanillin complex (OSA-VC) as a novel food ingredient as a source of silicon and bioavailability of silicon from the source. EFSA Journal 2018;16(1):e05086.
• Jugdaohsingh R. e.a. (2002). Dietary silicon intake and absorption. American Journal of Clinical Nutrition 2002;75(5):887-893.
• Sripanyakorn S. e.a. (2009). The comparative absorption of silicon from different foods and food supplements. British Journal of Nutrition 2009;102(6):825-834.
• Jugdaohsingh R. (2007). Silicon and bone health. Journal of Nutrition, Health & Aging 2007;11(2):99-110.
• Jugdaohsingh R. e.a. (2013). Biological effects of orthosilicic acid and some orthosilicic acid-releasing compounds. Review.